1548. Węgry

od: Krzysztof

Metro budapeszteńskie (węg. Budapesti metró) to system kolei podziemnej zlokalizowany w stolicy Węgier, otwarty w 1896 roku. Jest to najstarsza czynna podziemna kolej w kontynentalnej części Europy.

Obecnie sieć metra składa się z czterech linii: żółtej, niebieskiej, czerwonej i zielonej. Punktem przecięcia tras trzech linii jest stacja Deák Ferenc tér, położona pod głównym placem Pesztu. Łączna długość szlaków wynosi 38,3 km, zaś ilość stacji - 52. Metro zarządzane jest przez Przedsiębiorstwo Transportowe Budapeszt (Budapesti Közlekedési Részvénytársaság).

Budowa pierwszej linii (M1) rozpoczęła się w 1894 roku - miała uświetnić przypadające dwa lata później obchody tysiąclecia państwa węgierskiego. Otwarcie odcinka pomiędzy stacjami Vörösmarty tér i Artézi fürdő (dziś Széchenyi fürdő) miało miejsce 2 maja 1896. W latach 1970 - 1973 linia została zmodernizowana: przebudowano stacje Vörösmarty tér i Deák Ferenc tér, odcinek wiodący przez Park Miejski (Városliget) został przebudowany na podziemny i wydłużony do stacji Mexikói út.

28 marca 2014 roku otwarto linię M4 w Budapeszcie. Ma długość 7,4 km, i znajduje się na niej 10 stacji.

Sławę budapeszteńskiemu metru przyniósł film Kontrolerzy z 2003 roku, nakręcony przez Nimróda Antala, którego akcja rozgrywa się głównie na stacjach kolei podziemnej miasta.

Metro w Budapeszcie, a szczególnie najstarsza linia, jest moim ulubionym metrem w jakim kiedykolwiek byłam i nie ma wizyty w Budapeszcie bez przejażdżki którąś z linii. A dźwięk sygnalizujący zbliżanie się do kolejnej stacji przez długi czas był moim sygnałem przychodzącego smsa. Niestety w nowym telefonie nie potrafiłam już tego ustawić :)

1402. Węgry

Budavári sikló to jedna z dwóch z kolejek zębatych w Budapeszcie. Kursuje między pl. Adama Clarka (rondo przy budańskim przyczółku Mostu Łańcuchowego) a pl. św. Jerzego (Szent György tér, między starówką a Zamkiem na Wzgórzu Zamkowym). Została zbudowana w r. 1870 z inicjatywy syna hr. Istvána Széchenyiego – celem było udogodnienie połączenia wzgórza z resztą miasta (dopiero w 1928 r. zaczął tam jeździć autobus). Była to druga tego typu kolej w Europie (po lyońskiej).

Po II wojnie światowej zniszczonej kolejki początkowo nie odbudowywano – na wzgórze kursował autobus, więc uznano ją za niepotrzebną. W 1963 r. planowano zbudować na jej miejscu ruchome schody, jednak dwa lata później wrócono do planu odbudowy. Plany wielokrotnie zmieniano – kolejka ruszyła dopiero w 1986 r. Podlega pod zarząd BKV. Od 1987 r. znajduje się na liście światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Po linii kursują wahadłowo dwa wagoniki, połączone łańcuchem (są one dokładną kopią oryginalnych wagoników sprzed 140 lat). Torowisko ma normalny rozstaw szyn (1435 mm). Wagoniki są napędzane jednym silnikiem elektrycznym, znajdującym się pod górną stacją kolejki (przed wojną był to silnik parowy, znajdujący się pod dolną stacją). Długość trasy wynosi 95 m, różnica poziomów – 50 m. Kolejka nie kursuje w poniedziałki nieparzystych tygodni roku (wtedy przeprowadzana jest konserwacja).

1390. Węgry

Do naszych czasów przetrwały zaledwie szczątki autentycznego folkloru węgierskiego, choć mniej więcej od lat 80-tych Węgrzy zaczęli świadomie wskrzeszać swoje ludowe tradycje.

W wielu miejscowościach z inicjatywy mieszkańców powstawały izby regionalne, urządzone w zabytkowych chałupach do których członkowie miejscowej społeczności znosili stare stroje i przedmioty codziennego użytku, znajdowane w zakamarkach swoich domostw. W táncházach (domach tańca) zaczęto uczyć odchodzących w zapomnienie tańców, a na potrzeby lokalnych zespołów przystąpiono do kopiowania bogatych strojów. Współcześnie Węgrzy w niewymuszony sposób pielęgnują ludowe tradycje - wielu mieszkańców miast uczęszcza samowolnie do nauki ceramiki ludowej, tkactwa, wyplatania koszy lub batów.

W całym kraju pracują pracownie sztuki tradycyjnej, gdzie można się nauczyć zapomnianych rzemiosł, a w táncházach w Budapeszcie osoby z przeróżnych grup amatorsko ćwiczą tańce ludowe. Latem w miastach i miasteczkach całego kraju odbywają się jarmarki których gwoździami programu są występy zespołów folklorystycznych. Publiczność nie tylko gromko je oklaskuje lecz też aktywnie bierze udział w zabawie.

1320. Węgry

Budynek parlamentu w Budapeszcie (Országház) to jeden z symboli stolicy Węgier i całego kraju. Położony nad Dunajem, w dzielnicy Peszt jest jednym z najbardziej znanych gmachów państwowych w Europie i jednym z najstarszych.

Gmach powstał po połączeniu trzech dawnych miast w jedno – Budapeszt. Władze miejskie uznały, że zjednoczona stolica potrzebuje nowej, reprezentacyjnej siedziby. Na jej miejsce wybrano podmokły, bagnisty teren w okolicy wówczas niezamieszkanej, a w dodatku cieszącej się reputacją bardzo niebezpiecznej. Zanim doszło do rozpoczęcia prac teren budowy musiał zostać osuszony i umocniony, konieczna była także wywózka składowanego tam drewna – w tym celu uruchomiono specjalną linię kolejową, którą później transportowano odpowiednie materiały. Projekt budynku wykonał architekt Imre Steindl.

Budowa trwała od 1885 do 1904, choć pierwsze posiedzenie odbyło się już w 1896, podczas hucznie obchodzonej rocznicy 1000-lecia państwa węgierskiego. Pracowało przy nim 1000 osób, zużyto 40 kilogramów złota, pół miliona kamieni szlachetnych i 40 milionów cegieł. Parlament reprezentuje styl neogotycki (widoczne jest pewne podobieństwo do siedziby brytyjskiego parlamentu) choć widoczne są też elementy barokowe (głównie we wnętrzach).

755. Węgry

od: Éva

Tata (łac. Dotis) to miasto w północnych Węgrzech, w komitacie Komárom-Esztergom, w pobliżu granicy ze Słowacją. Jest miastem partnerskim Pińczowa i znajduje się pomiędzy Gerecse a górami Vértes.
Tereny były już zamieszkane w czasach prehistorycznych, potem zostały zasiedlone przez Rzymian, by jako Tata po raz pierwszy zostać wspomnianym w 1221. Zamek, który widać na zdjęciu został zbudowany przez rodzinę Lackfi, jednak swoją świetność przeżył pod rządami króla Macieja Korwina, który przebudował go w stylu renesansowym. Obok zamku znajduje się Öreg-tó - malownicze jezioro, które niestety nie jest widoczne na pocztówce.

727. Węgry

Historia budapeszteńskich tramwajów rozpoczyna się w 1866 roku, kiedy uruchomiono pierwszy tramwaj konny – jeździł z Pesztu, z obecnego pl. Kalwina do Újpestu przez Váci út. Obecnie również jest to jedna z głównych linii tramwajowych miasta. Po sukcesie jakim okazała się budowa pierwszej linii powstawały kolejne w jeszcze osobnych miastach, Budzie i Peszcie. Ponieważ sieci w obu tych miastach nie miały ze sobą żadnego połączenia, istniały dwie spółki które je obsługiwały; po połączeniu miast połączyły się również spółki, tworząc w r. 1878 Budapeszteńską Spółkę Ulicznej Drogi Żelaznej (Budapesti Közúti Vaspálya Társaság).
Z kolei pierwsza linia tramwaju elektrycznego powstała w 1887 roku - nie przez elektryfikację którejś z linii istniejącego tramwaju konnego, ale przez budowę całkowicie nowej linii. Biegła ona po dużej obwodnicy, od dw. Nyugati do skrzyżowania z ul. Królewską i była to pierwsza linia tramwaju elektrycznego w Europie w centrum miasta.
Żółte i bardzo charakterystyczne tramwaje budapeszteńskie kursują przede wszystkim wzdłuż najważniejszych arterii miejskich, stanowiąc dopełnienie linii autobusowych. W mieście dominuje różnorodny, ale stosunkowo przestarzały tabor.

634. Węgry

Most Łańcuchowy (również Most Széchenyi'ego, węg. Széchenyi lánchíd) w Budapeszcie został zbudowany w latach 1839-1849, według projektu angielskiego inżyniera Williama Tierney'a Clarka. Budowy mostu podjął się szkocki inżynier Adam Clark, którego nazwiskiem nazwano plac między mostem a tunelem pod zamkiem królewskim po stronie Budy. Most został nazwany od nazwiska polityka węgierskiego, Istvána Széchenyiego, od którego pochodzi idea wybudowania tego mostu. Do jego budowy przyczynił się również baron György Sina, który ją sfinansował.
Most stanowił pierwsze stałe połączenie leżących po przeciwnych stronach Dunaju - Budy i Pesztu. Był jednocześnie pierwszym mostem kamiennym na odcinku Dunaju w granicach ówczesnych Węgier.

568. Węgry

Szentendre (pol. Święty Andrzej, serb. Сентандреја/Sentandreja, niem. Sankt Andrä) to miasto w północnych Węgrzech, w komitacie Pest, nad Dunajem, 20 km na północ od Budapesztu.
Miasto jest pełne krętych i wąskich lub bardzo wąskich uliczek. Turystów przyciąga pasaż nad Dunajem oraz liczne kawiarnie i restauracje. Głównym placem jest Fő tér z barokową i rokokową zabudową. Na jego środku znajduje się krzyż morowy z 1763, ustawiony jako podziękowanie za ustąpienie epidemii.

417. Węgry

od: Mariann
Most Elżbiety (węg. Erzsébet híd) - to jeden z najbardziej rozpoznawalnych mostów w Budapeszcie. Łączy V. dzielnicę Pesztu z I. dzielnicą w Budzie. Zbudowano go między 1897, a 1903 rokiem, niedługo po Moście Wolności. Swą nazwę zawdzięcza węgierskiej królowej Elżbiecie, która została zamordowana przez szaleńca w Genewie w 1898 roku.
W swych czasach wywołał niemałą techniczną sensację, gdyż jako jedyny most łańcuchowy na świecie posiadał tak długie przęsło, które rozciągało się od jednego brzegu Dunaju do drugiego na odległość aż 290 metrów. Pierwsze miejsce w tej kategorii zajmował do 1926 roku.
Jedyny element jaki pozostał po wysadzeniu mostu przez wycofujące się wojska niemieckie był pylon po stronie peszteńskiej, który stał tam w sumie aż do 1960 roku. Nowy most Elżbiety, który można podziwiać dzisiaj wybudowano wg projektu Pála Sávoya. Most umiejscowiono na tym samym odcinku, jednak był już znacznie szerszy od swojego poprzednika.

340. Węgry

Esterháza to zamek w Fertőd na Węgrzech, którego budowę zlecił w 1766 roku Mikołaj Józef książę Esterházy.
Ezterháza bywa nazywany "węgierskim wersalem". Na tych terenach stała wcześniej myśliwska loggia Süttör, zbudowana według projektu Antona Erharda Matinelliego z 1720 roku.
Pierwszym architektem był Johann Ferdinand Mödlhammer, którego w 1765 r. zastąpił Melchior Hefele. W pałacu Esterháza tworzył w latach 1761-1790 swą muzykę Joseph Haydn.
Pałac ma 126 pokoi, a biblioteka 22 tys. książek.

323. Węgry

Budynek parlamentu w Budapeszcie (Országház) – jeden z symboli stolicy Węgier i całego kraju. Wymiary budynku robią duże wrażenie - powierzchnia użytkowa wynosi 17 000 metrów kwadratowych, długość – 268 metrów, szerokość - do 123 metrów, a wysokość kopuły - 96 metrów (drugi pod względem wielkości budynek na Węgrzech). W środku znajduje się 691 pomieszczeń (ponad 200 biur), 29 schodów, 13 wind, 27 wejść i 10 podwórzy. Wnętrza są bogato zdobione freskami i malowidłami, a także witrażami. Na zewnętrznych ścianach gmachu znajdują się herby dawnych Wielkich Węgier.

Przez długie lata w budynku przechowywana była największa relikwia narodu węgierskiego – korona świętego Stefana. W 1944 została wywieziona z Budapesztu (według niektórych wersji ukradli ją żołnierze niemieccy), prawdopodobnie przez lidera węgierskich faszystów Ferenca Szálasi. Nie wiadomo dokładnie, jak znalazła się po wojnie w Stanach Zjednoczonych (być może wraz z amerykańskim wojskiem). Zwrócono ją Węgrom dopiero w 1978, a od 2000 można ją oglądać w gmachu parlamentu.

201. Węgry

Kościół Macieja (węg. Mátyás templom) w Budapeszcie to jeden z najważniejszych i najbardziej znanych kościołów węgierskich.

Oficjalnie nosi wezwanie Najświętszej Maryi Panny, jednak zarówno przez miejscowych, jak i przez turystów, zwany jest popularnie Kościołem Macieja (określenie pochodzi od króla Macieja Korwina).

Do dzisiaj pozostało kilka elementów pierwotnej budowli gotyckiej – główny portal z 1370 r., oratorium w południowej kaplicy oraz wieża południowa.

Dzisiejsza konstrukcja powstała w XIX w. i jest w dużej części rekonstrukcją lub całkowicie nową. Prace rozpoczęto w 1874 r. i trwały do lat 90. Budowli nadano styl neogotycki, starając się przywrócić dawny wygląd, dodano też nowe, bardziej współczesne elementy. Od ponownej konsekracji upowszechniło się nazewnictwo związane z królem Maciejem.

W grudniu 1916 r. w kościele Macieja odbyła się ostatnia koronacja królewska na Węgrzech – Karola IV Habsburga i jego żony, Zyty. Pamiątki związane z tą ceremonią (m.in. fotele, na których zasiadała królewska para) podziwiać można nad zakrystią.

185. Węgry

Baszta Rybacka - (węg. Halászbástya) to jeden z najbardziej znanych zabytków budapeszteńskich. Znajduje się na wzgórzu zamkowym w I dzielnicy na brzegu Dunaju.

Zbudowana w stylu neoromańskim w latach 1895-1902 wg planów Frigyesa Schulek w miejsce dawnych murów zamkowych. Swą nazwę zawdzięcza średniowiecznemu cechowi rybaków, który bronił tej części murów. Obecnie stanowi tara widokowy z wieloma schodkami i ścieżkami spacerowymi.

Siedem wież symbolizuje siedem madziarskich plemion zamieszkujących Kotlinę Karpacką w 896.

Z wież i tarasów Baszty Rybackiej rozciąga się widok na Dunaj, Wyspę Małgorzaty, stronę peszteńską oraz Górę Gellerta.

162. Węgry

Budynek parlamentu w Budapeszcie (węg. Országház) – jeden z symboli stolicy Węgier i całego kraju. Położony nad Dunajem, w dzielnicy Peszt jest jednym z najbardziej znanych gmachów państwowych w Europie i jednym z najstarszych.
Gmach powstał po połączeniu trzech dawnych miast w jedno – Budapeszt. Władze miejskie uznały, że zjednoczona stolica potrzebuje nowej, reprezentacyjnej siedziby. Na jej miejsce wybrano podmokły, bagnisty teren w okolicy wówczas niezamieszkanej, a w dodatku cieszącej się reputacją bardzo niebezpiecznej.
Pracowało przy nim 1000 osób, zużyto 40 kilogramów złota, pół miliona kamieni szlachetnych i 40 milionów cegieł. Parlament reprezentuje styl neogotycki (widoczne jest pewne podobieństwo do siedziby brytyjskiego parlamentu) choć widoczne są też elementy barokowe (głównie we wnętrzach).

34. Węgry

Budapeszt (węg. Budapest) – miasto na Węgrzech położone w północnej części kraju, nad Dunajem. Stolica Republiki Węgierskiej (Magyar Köztársaság). Do XIX wieku trzy osobne miasta: Buda i Óbuda na prawym brzegu Dunaju oraz Peszt – na lewym.

Budapeszt to jedna z najważniejszych metropolii Europy Środkowej. Wielki ośrodek kulturalny (biblioteka narodowa, liczne muzea, galerie, teatry, 2 opery) i naukowy (Akademia Nauk, uniwersytet (od 1635), politechnika (od 1782), Akademia Sztuk Pięknych, wiele innych uczelni i instytutów badawczych). Ważny ośrodek turystyczny i uzdrowiskowy (kompleksy balneologiczne)